<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:hal="http://hal.archives-ouvertes.fr/" xmlns:gml="http://www.opengis.net/gml/3.3/" xmlns:gmlce="http://www.opengis.net/gml/3.3/ce" version="1.1" xsi:schemaLocation="http://www.tei-c.org/ns/1.0 http://api.archives-ouvertes.fr/documents/aofr-sword.xsd">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>HAL TEI export of hal-02498776</title>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <distributor>CCSD</distributor>
        <availability status="restricted">
          <licence target="https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/">CC0 1.0 - Universal</licence>
        </availability>
        <date when="2026-05-18T03:43:33+02:00"/>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <p part="N">HAL API Platform</p>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <listBibl>
        <biblFull>
          <titleStmt>
            <title xml:lang="fr">Monuments littéraires -Exploration numérique des traces matérielles</title>
            <author role="aut">
              <persName>
                <forename type="first">Mathilde</forename>
                <surname>Labbé</surname>
              </persName>
              <email type="md5">8b5bff164e046def88418e01305d9478</email>
              <email type="domain">normalesup.org</email>
              <idno type="idhal" notation="string">mathilde-labbe</idno>
              <idno type="idhal" notation="numeric">183512</idno>
              <idno type="halauthorid" notation="string">49062-183512</idno>
              <idno type="ORCID">https://orcid.org/0000-0002-7940-2365</idno>
              <idno type="VIAF">https://viaf.org/viaf/313575871</idno>
              <idno type="IDREF">https://www.idref.fr/183257499</idno>
              <affiliation ref="#struct-494271"/>
            </author>
            <author role="aut">
              <persName>
                <forename type="first">Pascale</forename>
                <surname>Kuntz</surname>
              </persName>
              <email type="md5">c4db0992c8b13c28c4679b2ca5166863</email>
              <email type="domain">polytech.univ-nantes.fr</email>
              <idno type="idhal" notation="numeric">853783</idno>
              <idno type="halauthorid" notation="string">125674-853783</idno>
              <idno type="IDREF">https://www.idref.fr/103904638</idno>
              <idno type="VIAF">https://viaf.org/viaf/204889958</idno>
              <idno type="ISNI">http://isni.org/isni/0000000358380408</idno>
              <affiliation ref="#struct-473973"/>
            </author>
            <author role="aut">
              <persName>
                <forename type="first">Florent</forename>
                <surname>Laroche</surname>
              </persName>
              <email type="md5">0e5b6c1d83f86ebc0a66e2a19b587a11</email>
              <email type="domain">ls2n.fr</email>
              <idno type="idhal" notation="string">florent-laroche</idno>
              <idno type="idhal" notation="numeric">3826</idno>
              <idno type="halauthorid" notation="string">20545-3826</idno>
              <idno type="ORCID">https://orcid.org/0000-0002-4897-3851</idno>
              <idno type="IDREF">https://www.idref.fr/123575982</idno>
              <affiliation ref="#struct-481385"/>
              <affiliation ref="#struct-473973"/>
            </author>
            <author role="aut">
              <persName>
                <forename type="first">Aurélien</forename>
                <surname>Milliat</surname>
              </persName>
              <email type="md5">91afbb6dccc2b33555fb8c3f81f396fe</email>
              <email type="domain">univ-nantes.fr</email>
              <idno type="idhal" notation="numeric">1320845</idno>
              <idno type="halauthorid" notation="string">920903-1320845</idno>
              <idno type="ORCID">https://orcid.org/0000-0002-5209-9140</idno>
              <orgName ref="#struct-82748"/>
              <affiliation ref="#struct-473973"/>
            </author>
            <editor role="depositor">
              <persName>
                <forename>Florent</forename>
                <surname>Laroche</surname>
              </persName>
              <email type="md5">0e5b6c1d83f86ebc0a66e2a19b587a11</email>
              <email type="domain">ls2n.fr</email>
            </editor>
          </titleStmt>
          <editionStmt>
            <edition n="v1" type="current">
              <date type="whenSubmitted">2020-03-04 17:02:24</date>
              <date type="whenModified">2026-01-19 16:46:19</date>
              <date type="whenReleased">2020-03-05 14:51:18</date>
              <date type="whenProduced">2019-06-28</date>
              <date type="whenEndEmbargoed">2020-03-04</date>
              <ref type="file" target="https://hal.science/hal-02498776v1/document">
                <date notBefore="2020-03-04"/>
              </ref>
              <ref type="file" subtype="author" n="1" target="https://hal.science/hal-02498776v1/file/20190628_DAHLIA%20Milliat%20Kuntz%20Labbe%20Laroche.pdf" id="file-2498776-2374790">
                <date notBefore="2020-03-04"/>
              </ref>
            </edition>
            <respStmt>
              <resp>contributor</resp>
              <name key="140691">
                <persName>
                  <forename>Florent</forename>
                  <surname>Laroche</surname>
                </persName>
                <email type="md5">0e5b6c1d83f86ebc0a66e2a19b587a11</email>
                <email type="domain">ls2n.fr</email>
              </name>
            </respStmt>
          </editionStmt>
          <publicationStmt>
            <distributor>CCSD</distributor>
            <idno type="halId">hal-02498776</idno>
            <idno type="halUri">https://hal.science/hal-02498776</idno>
            <idno type="halBibtex">labbe:hal-02498776</idno>
            <idno type="halRefHtml">&lt;i&gt;Journée nationale DAHLIA « Informatique et Humanités numériques : quelles problématiques pour quels domaines ? »&lt;/i&gt;, Jun 2019, Nantes, France</idno>
            <idno type="halRef">Journée nationale DAHLIA « Informatique et Humanités numériques : quelles problématiques pour quels domaines ? », Jun 2019, Nantes, France</idno>
            <availability status="restricted">
              <licence target="https://about.hal.science/hal-authorisation-v1/">HAL Authorization<ref corresp="#file-2498776-2374790"/></licence>
            </availability>
          </publicationStmt>
          <seriesStmt>
            <idno type="stamp" n="SHS">Sciences de l'Homme et de la Société</idno>
            <idno type="stamp" n="UNIV-NANTES">Université de Nantes</idno>
            <idno type="stamp" n="CNRS">CNRS - Centre national de la recherche scientifique</idno>
            <idno type="stamp" n="EC-NANTES">Ecole Centrale de Nantes</idno>
            <idno type="stamp" n="UNAM">l'unam - université nantes angers le mans</idno>
            <idno type="stamp" n="LS2N">Laboratoire des Sciences du Numérique de Nantes</idno>
            <idno type="stamp" n="LS2N-IS3P" corresp="LS2N">LS2N - équipe IS3P ( Ingénierie des Systèmes : Produits, Performances, Perceptions )</idno>
            <idno type="stamp" n="INSTITUTS-TELECOM">composantes instituts telecom </idno>
            <idno type="stamp" n="EPOTEC">Fédération de recherche EPOTEC</idno>
            <idno type="stamp" n="LAMO">Littératures antiques et modernes</idno>
            <idno type="stamp" n="NANTES-UNIVERSITE">Nantes Université</idno>
            <idno type="stamp" n="UNIV-NANTES-AV2022">Université de Nantes</idno>
            <idno type="stamp" n="NU-CENTRALE">École Centrale de Nantes</idno>
          </seriesStmt>
          <notesStmt>
            <note type="audience" n="2">International</note>
            <note type="invited" n="0">No</note>
            <note type="popular" n="0">No</note>
            <note type="peer" n="1">Yes</note>
            <note type="proceedings" n="0">No</note>
          </notesStmt>
          <sourceDesc>
            <biblStruct>
              <analytic>
                <title xml:lang="fr">Monuments littéraires -Exploration numérique des traces matérielles</title>
                <author role="aut">
                  <persName>
                    <forename type="first">Mathilde</forename>
                    <surname>Labbé</surname>
                  </persName>
                  <email type="md5">8b5bff164e046def88418e01305d9478</email>
                  <email type="domain">normalesup.org</email>
                  <idno type="idhal" notation="string">mathilde-labbe</idno>
                  <idno type="idhal" notation="numeric">183512</idno>
                  <idno type="halauthorid" notation="string">49062-183512</idno>
                  <idno type="ORCID">https://orcid.org/0000-0002-7940-2365</idno>
                  <idno type="VIAF">https://viaf.org/viaf/313575871</idno>
                  <idno type="IDREF">https://www.idref.fr/183257499</idno>
                  <affiliation ref="#struct-494271"/>
                </author>
                <author role="aut">
                  <persName>
                    <forename type="first">Pascale</forename>
                    <surname>Kuntz</surname>
                  </persName>
                  <email type="md5">c4db0992c8b13c28c4679b2ca5166863</email>
                  <email type="domain">polytech.univ-nantes.fr</email>
                  <idno type="idhal" notation="numeric">853783</idno>
                  <idno type="halauthorid" notation="string">125674-853783</idno>
                  <idno type="IDREF">https://www.idref.fr/103904638</idno>
                  <idno type="VIAF">https://viaf.org/viaf/204889958</idno>
                  <idno type="ISNI">http://isni.org/isni/0000000358380408</idno>
                  <affiliation ref="#struct-473973"/>
                </author>
                <author role="aut">
                  <persName>
                    <forename type="first">Florent</forename>
                    <surname>Laroche</surname>
                  </persName>
                  <email type="md5">0e5b6c1d83f86ebc0a66e2a19b587a11</email>
                  <email type="domain">ls2n.fr</email>
                  <idno type="idhal" notation="string">florent-laroche</idno>
                  <idno type="idhal" notation="numeric">3826</idno>
                  <idno type="halauthorid" notation="string">20545-3826</idno>
                  <idno type="ORCID">https://orcid.org/0000-0002-4897-3851</idno>
                  <idno type="IDREF">https://www.idref.fr/123575982</idno>
                  <affiliation ref="#struct-481385"/>
                  <affiliation ref="#struct-473973"/>
                </author>
                <author role="aut">
                  <persName>
                    <forename type="first">Aurélien</forename>
                    <surname>Milliat</surname>
                  </persName>
                  <email type="md5">91afbb6dccc2b33555fb8c3f81f396fe</email>
                  <email type="domain">univ-nantes.fr</email>
                  <idno type="idhal" notation="numeric">1320845</idno>
                  <idno type="halauthorid" notation="string">920903-1320845</idno>
                  <idno type="ORCID">https://orcid.org/0000-0002-5209-9140</idno>
                  <orgName ref="#struct-82748"/>
                  <affiliation ref="#struct-473973"/>
                </author>
              </analytic>
              <monogr>
                <meeting>
                  <title>Journée nationale DAHLIA « Informatique et Humanités numériques : quelles problématiques pour quels domaines ? »</title>
                  <date type="start">2019-06-28</date>
                  <settlement>Nantes</settlement>
                  <country key="FR">France</country>
                </meeting>
                <imprint/>
              </monogr>
            </biblStruct>
          </sourceDesc>
          <profileDesc>
            <langUsage>
              <language ident="fr">French</language>
            </langUsage>
            <textClass>
              <classCode scheme="halDomain" n="spi">Engineering Sciences [physics]</classCode>
              <classCode scheme="halDomain" n="spi.gproc">Engineering Sciences [physics]/Chemical and Process Engineering</classCode>
              <classCode scheme="halDomain" n="shs">Humanities and Social Sciences</classCode>
              <classCode scheme="halDomain" n="shs.museo">Humanities and Social Sciences/Cultural heritage and museology</classCode>
              <classCode scheme="halTypology" n="COMM">Conference papers</classCode>
              <classCode scheme="halOldTypology" n="COMM">Conference papers</classCode>
              <classCode scheme="halTreeTypology" n="COMM">Conference papers</classCode>
            </textClass>
            <abstract xml:lang="fr">
              <p>1 Contexte Si l'existence de statues de Voltaire ou Corneille aux coins de nos rues et de voies Victor Hugo dans presque toutes les communes apparaît aujourd'hui comme une évidence de nos paysages urbains, il n'en a pas toujours été ainsi : la représentation des grands hommes et en particulier des grands écrivains dans l'espace public est un phénomène pour sa plus grande part postrévolutionnaire. La présence des auteurs et autrices dans l'espace urbain s'est développée durant le XIXe siècle et s'est accrue de manière déterminante sous l'effet du projet politique et pédagogique de la IIIe République. Cependant, les choix faits à cette époque peuvent sur-prendre : les écrivaines et écrivains statufiés ou célébrés par un nom de lieu sont parfois tombés dans l'oubli et l'éternité promise par la pierre s'est finalement révélée illusoire. Se pose donc aujourd'hui la nécessité de redécouvrir le patrimoine littéraire défini par les monuments répu-blicains anciens et modernes et, avec lui, l'histoire des lieux qui le célèbrent. Par « monument littéraire », on entend ici un élément durable du paysage urbain qui établit un lien entre un lieu et un auteur ou une oeuvre. C'est la trace matérielle de la présence de la littérature dans une culture commune, qui se manifeste sous la forme des maisons d'écrivains, des divers monuments commémoratifs érigés en leur hommage et des lieux marqués de leurs noms, que ce soit par une plaque commémorative, un nom de rue ou toute autre variation to-ponymique. Ces monuments font pleinement partie de l'histoire de la littérature, au sens où ils ont été souhaités, commandés, inaugurés, commentés par des écrivains-celui qui y est représenté et ses défenseurs. De plus, c'est autour de cette matérialisation particulière que se discute l'étendue et les transformations de la culture en vigueur conforme au projet culturel et idéologique de tel ou tel conseil municipal ou de tel ou tel gouvernement. En ce sens, c'est la matérialisation d'un canon particulier, qui est à la fois différent de celui de l'université et de celui des partis politiques, mais qui se négocie à la charnière entre ces deux univers, champ littéraire et champ politique.</p>
            </abstract>
          </profileDesc>
        </biblFull>
      </listBibl>
    </body>
    <back>
      <listOrg type="structures">
        <org type="laboratory" xml:id="struct-494271" status="OLD">
          <idno type="IdRef">154297372</idno>
          <idno type="RNSR">200815513G</idno>
          <idno type="ROR">https://ror.org/05w4vzs78</idno>
          <orgName>L'Antique, le Moderne</orgName>
          <orgName type="acronym">l'AMO</orgName>
          <date type="end">2021-08-31</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>Chemin de la Censive du Tertre BP 81227 - 44312 Nantes Cedex 3</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">http://lamo.univ-nantes.fr/</ref>
          </desc>
          <listRelation>
            <relation name="EA4276" active="#struct-460316" type="direct"/>
            <relation name="93263" active="#struct-93263" type="indirect"/>
          </listRelation>
        </org>
        <org type="laboratory" xml:id="struct-473973" status="OLD">
          <idno type="IdRef">203637585</idno>
          <idno type="RNSR">201722241F</idno>
          <idno type="ROR">https://ror.org/02snf8m58</idno>
          <orgName>Laboratoire des Sciences du Numérique de Nantes</orgName>
          <orgName type="acronym">LS2N</orgName>
          <date type="start">2017-01-01</date>
          <date type="end">2021-12-31</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>Université de Nantes – faculté des Sciences et Techniques (FST)2 Chemin de la HoussinièreBP 92208, 44322 Nantes Cedex 3</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">https://www.ls2n.fr</ref>
          </desc>
          <listRelation>
            <relation active="#struct-97058" type="direct"/>
            <relation active="#struct-93263" type="indirect"/>
            <relation active="#struct-111023" type="direct"/>
            <relation name="UMR6004" active="#struct-441569" type="direct"/>
            <relation active="#struct-481355" type="direct"/>
            <relation active="#struct-302102" type="indirect"/>
          </listRelation>
        </org>
        <org type="researchteam" xml:id="struct-481385" status="OLD">
          <orgName>Ingénierie des Systèmes : Produit, Processus, Performances</orgName>
          <orgName type="acronym">LS2N - équipe IS3P</orgName>
          <date type="end">2021-12-31</date>
          <desc>
            <address>
              <country key="FR"/>
            </address>
          </desc>
          <listRelation>
            <relation active="#struct-473973" type="direct"/>
            <relation active="#struct-97058" type="indirect"/>
            <relation active="#struct-93263" type="indirect"/>
            <relation active="#struct-111023" type="indirect"/>
            <relation name="UMR6004" active="#struct-441569" type="indirect"/>
            <relation active="#struct-481355" type="indirect"/>
            <relation active="#struct-302102" type="indirect"/>
          </listRelation>
        </org>
        <org type="regrouplaboratory" xml:id="struct-460316" status="OLD">
          <orgName>Université de Nantes - UFR Lettres et Langages</orgName>
          <orgName type="acronym">UFRLL</orgName>
          <date type="end">2021-12-31</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>Chemin la Censive du Tertre - BP 81227 - 44312 Nantes Cedex 3</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">http://www.lettreslangages.univ-nantes.fr/</ref>
          </desc>
          <listRelation>
            <relation name="93263" active="#struct-93263" type="direct"/>
          </listRelation>
        </org>
        <org type="institution" xml:id="struct-93263" status="OLD">
          <idno type="IdRef">026403447</idno>
          <idno type="ROR">https://ror.org/03gnr7b55</idno>
          <orgName>Université de Nantes</orgName>
          <orgName type="acronym">UN</orgName>
          <date type="end">2021-12-31</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>1, quai de Tourville - BP 13522 - 44035 Nantes cedex 1</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">http://www.univ-nantes.fr/</ref>
          </desc>
        </org>
        <org type="regrouplaboratory" xml:id="struct-97058" status="OLD">
          <orgName>Université de Nantes - UFR des Sciences et des Techniques</orgName>
          <orgName type="acronym">UN UFR ST</orgName>
          <date type="end">2021-12-31</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>2, rue de la Houssinière - BP 92208 - 44322 Nantes cedex 3</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">http://www.sciences-techniques.univ-nantes.fr/</ref>
          </desc>
          <listRelation>
            <relation active="#struct-93263" type="direct"/>
          </listRelation>
        </org>
        <org type="institution" xml:id="struct-111023" status="OLD">
          <idno type="IdRef">03063525X</idno>
          <idno type="ISNI">0000000122039289</idno>
          <idno type="ROR">https://ror.org/03nh7d505</idno>
          <orgName>École Centrale de Nantes</orgName>
          <orgName type="acronym">ECN</orgName>
          <date type="end">2021-12-31</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>1 rue de la Noë - BP 92101 - 44321 Nantes cedex 3</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">http://www.ec-nantes.fr/</ref>
          </desc>
        </org>
        <org type="regroupinstitution" xml:id="struct-441569" status="VALID">
          <idno type="IdRef">02636817X</idno>
          <idno type="ISNI">0000000122597504</idno>
          <idno type="ROR">https://ror.org/02feahw73</idno>
          <orgName>Centre National de la Recherche Scientifique</orgName>
          <orgName type="acronym">CNRS</orgName>
          <date type="start">1939-10-19</date>
          <desc>
            <address>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">https://www.cnrs.fr/</ref>
          </desc>
        </org>
        <org type="institution" xml:id="struct-481355" status="VALID">
          <idno type="IdRef">202743233</idno>
          <idno type="ROR">https://ror.org/030hj3061</idno>
          <orgName>IMT Atlantique</orgName>
          <orgName type="acronym">IMT Atlantique</orgName>
          <date type="start">2017-01-01</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>Campus Brest : Technopôle Brest-Iroise CS 8381829238 BREST Cedex 3 -Campus Nantes : 4, rue Alfred Kastler- La chantrerie 44300 NANTES -Campus Rennes :  2 Rue de la Châtaigneraie, 35510 CESSON SEVIGNE</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">https://www.imt-atlantique.fr</ref>
          </desc>
          <listRelation>
            <relation active="#struct-302102" type="direct"/>
          </listRelation>
        </org>
        <org type="regroupinstitution" xml:id="struct-302102" status="VALID">
          <idno type="IdRef">192427156</idno>
          <idno type="ISNI">000000012202567X</idno>
          <idno type="ROR">https://ror.org/025vp2923</idno>
          <idno type="Wikidata">Q27962533</idno>
          <orgName>Institut Mines-Télécom [Paris]</orgName>
          <orgName type="acronym">IMT</orgName>
          <date type="start">2012-03-01</date>
          <desc>
            <address>
              <addrLine>19 Place Marguerite Perey, 91120 Palaiseau</addrLine>
              <country key="FR"/>
            </address>
            <ref type="url">https://www.imt.fr/</ref>
          </desc>
        </org>
      </listOrg>
    </back>
  </text>
</TEI>